Kamienie Wilhelma

Internetowe wydanie ksiązki Andrzeja Czaplinskiego

Get Adobe Flash player

Artykuły

Podziękowania

Podczas pisania książki spotkałem się z dowodami sympatii i życzliwości odwiedzających stronę internetową. Dostawałem emaile z fotografiami, ciekawostkami i informacjami dla mnie dotąd nieznanymi. Bardzo dziękuję za przesłane materiały, które wzbogacają treść Kamieni Wilhelma:

 

- Panu Tomaszowi Krawczykowi. Jak sam pisze z zwodu jest magistrem ekonomii. Na co dzień pracuje w hucie w Zawadzkiem, gdzie mieszka. W wolnych chwilach filmuje przyrodę, oraz interesuje się historią. Myśliwym nie jest, ale nakręcił film przyrodniczo-łowiecki pt. "Wiosenne polowania". Łowiec Polski ma w swojej ofercie ten film. Pan Tomasz jest mocno zainteresowany polowaniami Cesarza na Śląsku i od niego czerpię wiadomości o tych łowach.  Bardzo dziękuję za fotografie i cene materiały.

 

- Panu Tomaszowi Beresteckiemu z Bolesławca. Za ciekawe fotografie.

 

- Panu Alexandrowi Jakubietz - za poprawki w tekście niemieckiego nazewnictwa i inne cenne uwagi.

 

- Panu Andrzejowi Brandysowi z Kobiór za arcyciekawe materiały o jeleniach wapiti i pszczyńskich żubrach

 

Inne kamienie

Kamienie Wilhelma w Puszczy Rominckiej

W 2007 roku odwiedził mnie geolog dr Tomasz Krzywicki, który poszukiwał kamieni ustawionych na pamiątkę jesiennych łowów Wilhelma II na jelenie byki, w Puszczy Rominckiej. Wg dra Krzywickiego znajduje się tutaj co najmniej 17 pamiątkowych obelisków (9 leży po stronie rosyjskiej i 8 w Polsce). Pierwszy głaz ustawiono w 1890 roku, a ostatni w 1912. Polowania odbywały się corocznie pomiędzy 23 września, a 7 października. Podobnie jak w Prakwicach, także w Puszczy, polował Friedrich Carl von Preussen. Niejako przy okazji odwiedzin, dr Tomasz Krzywicki dokonał pomiaru GPS lokalizacji prawie wszystkich naszych kamieni.

Kamień ustawiony na cześć upolowania w tym miejscu jelenia byka czternastaka

Kamień, na którym jest napisane, że Wilhelm II strzelił z ambony usytuowanej w tym miejscu jelenia byka. Był to dwutysięczny byk cesarza.

Kamień z 1903 roku

Kamień z 1900 roku. Byk posiadał 24 odnogi na dwóch tykach, czyli był czterodwudziestakiem. Z lewej dr Tomasz Krzywicki

W 2009 r. Pan Robert Simoni z Warszawy przesłał mi fotografie kamieni z Puszczy Rominckiej, które sam wykonał. Prezentuję parę z nich jako ciekawostkę. Dziękuję ich autorowi za udostępnienie.

 

W internecie znajduje się bardzo ciekawa strona o głazach w Puszczy Rominckiej http://glazywilhelma.pl/index.html

 

Kamień z 1908 r. 

Kamień z 1903 r.

Kamień z 1910 r. Byk, który padł w tym miejscu nazywany był "Pascha" czyli "Pasza". 

Mapa lokalizacji kamieni Wilhelma w Puszczy Rominckiej wg dr Tomasza Krzywickiego.
Kamienie oznaczono na mapie cyframi od 1 do 5 w czerwonej obwódce.

 

Mapa

 

Mapa lokalizacyjna cesarskich kamieni

Mapa lokalizacyjna - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Namiary GPS

Kamienie Wilhelma – usytuowanie wg namiarów GPS wykonanych przez geologa dr Tomasza Krzywickiego

Nr kamienia w książce

Wiek kamienia

Nr GPS

Lokalizacja

Gdzie się znajduje - orientacyjnie

GPS

Wysokość

1

30.05.1882 r.

248

S część lasów

Zakręty - droga do domku myśliwskiego

N53 51.694 E19 23.346

190

2

15.05.1887 r.

301

N część lasów

tzw. Drewniany Kamień

N53 53.663 E19 24.606

162

3

03.06.1889 r.

247

S część lasów

Zakręty- droga do domku myśliwskiego

N53 51.695 E19 23.363

189

4

07.06.1889 r.

brak

N część lasów

Przy torze kolejowym Prawice – Lipiec

brak pomiaru

brak

5

18.05.1890 r.

brak

S część lasów

Za domkiem myśliwskim w lesie

brak pomiaru

brak

6

22.05.1890 r.

476

N część lasów

Adamowo – wzdłuż rzeki

N53 53.934 E19 23.556

146

7

22.05.1891 r.

brak

brak

Znajduje się w Lubochowie u Jana Binko

brak pomiaru

brak

8

23.05.1891 r.

255

N część lasów

Za leśniczówką St. Miasto w kierunku Prakwic

N53 53.371 E19 22.840

132

9

25.05.1891 r.

251

S część lasów

Przy drodze Dzierzgoń – Susz

N53 52.342 E19 22.540

163

10

25.05.1893 r.

249

S część lasów

Zakręty – droga do domku myśliwskiego

N53 51.875 E19 23.632

189

11

30.05.1898 r.

248

S część lasów

W prawo od drogi na Monasterzysko

N53 51.832 E19 22.220

182

12

31.05.1893 r.

406

N część lasów

Obecnie przewrócony napisem do dołu

N53 53.823 E19 24.639

158

13

23.05.1903 r.

250

S część lasów

Zakręty – przy drodze do Bąka

N53 51.617 E19 23.067

190

14

25.05.1908 r.

254

brak

Na łące za przedszkolem St. Miasto

N53 53.568 E19 22.332

131

15

23.05.1892 r.

705

brak

ST. Miasto u Zbigniewa Giszki

N53 53.059 E19 21.958

148

16

25.05.1895 r.

677

N część lasów

Adamowo – przed kamieniem nr 6

N53 54.219 E19 23.814

159

-

22.03.1881 r.

256

N część lasów

Dendrarium – kamień dębu

N53 53.566 E19 22.821

146

Legenda:

S – południe,

N – północ,

E – wschód.

Fotografie kamieni

 

Fotografie cesarskich kamieni

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 1. Fot. K. Bieliński

Ten kamień jako jedyny świadczy o tym, że na terenach tych polowali także inni członkowie rodu von Preussen. Wyryty napis brzmi: „Seine Königliche Hochheit  (S.K.H) Prinz Fredrich Carl von Preussen erlegten Am. 30 Mai 1882 einen capitalen Rehbock“. W tłumaczeniu na język polski napis mów, że "Jego Królewska Wysokość Książę Fredrich Carl von Preussen, 30 maja 1882 r. strzelił kapitalnego rogacza.

Obok tego kamienia, w odległości około 10 m usytuowany jest drugi kamień postawiony dla Wilhelma II (oznaczony jako kamień nr 3 pochodzący z 1889 r.)

Ze względu na nieczytelne napisy, dla potrzeb opracowania, zaznaczyłem je czerwoną lub białą kredką, żeby na fotografiach były bardziej widoczne. Ślady kredek zmyły już deszcze. Treść napisów jest w dwunastu przypadkach identyczna. Różnią się tylko datami i oznaczeniami S.K.H dla Książąt oraz S.M dla Monarchy - czyli Seine Majestät der Kaiser und König erlegten hier  am 3. Juni 1889 einen capitalen Rehbock.  Co po polsku oznacza  Jego Majestat Cesarz Niemiec i Król Prus strzelil tutaj   3-go czerwca 1889 kapitalnego rogacza.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 2. Fot. K. Bieliński

Najbardziej okazały obelisk. Wysokość 1,5 metra. Jest to pierwszy kamień ustawiony dla Wilhelma II, jeszcze jako księcia. Miejscowi myśliwi nazywają go „Drewnianym kamieniem” ponieważ z daleka wygląda jak pień drzewa obrośnięty mchem. Z tym kamieniem związany jestem szczególnie emocjonalnie. Od niego zaczęło się poszukiwanie pozostałych i pod nim pochowałem swojego ukochanego psa „Knieję”. Suczkę rasy posokowiec bawarski. Bardzo często odwiedzam to miejsce z moim nowym towarzyszem łowów, także posokowcem bawarskim, „Borysem”.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 3. Fot. A. Czapliński

Kamień jest najstarszym ustawionym dla Wilhelma II jako Cesarza i Króla Prus. Z chwilą objęcia tronu na kamieniach był ryty tytuł „ Kaiser der König” (Cesarz i Król). Pochodzi z 3 czerwca 1889 r.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 4. Fot. A. Czapliński

Kamień odnaleziony w pobliży toru kolejowego nieistniejącej już linii klejowej Dzierzgoń - Prakwice - Myślice. Datowany na 7 czerwca 1889 r. Leży pośród innych głazów zgromadzonych po to, żeby je skruszyć na remont nasypu kolejowego.  Właściwie nie wiadomo czy jest to jego pierwotna lokalizacja. Bardzo prawdopodobne jest to, że ściągnięto go po to żeby pokruszyć na kruszywo. Znajduje się w pozycji leżącej i ma wyjątkowo widoczny napis.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 5. Fot. A. Czapliński

Ustawiony 18 maja 1890 r. Kiedyś prawdopodobnie stał na obrzeżu lasu. Obecnie znajduje się kilkadziesiąt metrów od przyległego pola, które poddało się samosiewom drzew. Słaby i mało czytelny napis.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 6. Fot. A. Czapliński

Bardzo piękny kamień z widocznym napisem. Ustawiony 22 maja 1890 r. W chwili obecnej znajduje się w pozycji leżącej. Ponieważ ustawiono go na podmokłym gruncie po prostu przewrócił się.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 7. Fot. A. Czapliński

Wyryta data świadczy o strzeleniu rogacza 22 maja 1891 r. Wprawdzie kamień zaznaczony jest na mapce, ale naniesiono na niej jedynie miejsce, w którym pierwotnie stał. Obecnie znajduje się w miejscowości Lubochowo, u myśliwego Jana Bińko, który uratował głaz przed skruszeniem na kruszywo. Wspomniany kolega pamiętał jednak gdzie pierwotnie stał i wskazał mi to miejsce.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 8. Fot. A. Czapliński

Usytuowany przy leśnej drodze Stare Miasto – Prawice, tuż za leśniczówką. Postawiony 23 maja 1891 r. Dobrze widoczny z drogi. W czasie robienia fotografii pasł się koło niego rogacz. Może był to pra pra … wnuk strzelonego rogacza przez Cesarza? Obecnie trudno go odnaleźć z powodu wycinki drzew w tym miejscu i strasznym zarośnięciem tego zrębu.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 9. Fot. A. Czapliński

Kamień datowany 25 maja 1891 r. usytuowany przy drodze Dzierzgoń – Susz, tuż za miejscowością Stare Miasto.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 10. Fot. A. Czapliński

Zgodnie z datę wyrytą na kamieniu Cesarz strzelił w tym miejscu rogacza 25 maja 1893 r. Jak wiele z kamieni, także ten, znajduje się w okolicy bagna w lesie po drodze do domku myśliwskiego.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 11. Fot. A. Czapliński

Kamień odnaleziony przez myśliwego śp. Benedykta Łepka i wskazany mi przez leśniczego Mariana Maślanko. Jest to jedyny obiekt, który oprócz tradycyjnego napisu posiada dodatkowe informacje. Niestety napis jest tak zatarty, że nie można go odszyfrować. Widoczna jest data 30 maja 1893 r.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 12. Fot. A. Czapliński

Prezentowany kamień jest najmniejszym z odnalezionych. Pochodzi z dnia 31 maja 1893 r. W chwili obecnej jest przewrócony. Ktoś prawdopodobnie chciał do wywieźć z lasu i zrobił pod nim podkop. Przewrócił się napisem do dołu, tak że w ogóle napisu nie widać. Podnieśliśmy jednak ten kamień i obecnie napis jest widoczny.

Fotografie cesarskich kamieni - Kamienie Wilhelma - Andrzej Czapliński

Kamień nr 13. Fot. A. Czapliński

Treść napisu jest taka sama, a data strzelenia rogacza to 23 maja 1903 r. W marcu 2008 roku Pan Jerzy Bednarek zam. Düsseldorf przesłał mi zeskanowane poroże rogacza strzelonego przez Wilhelma II w miejscu gdzie ustawiono kamień nr 13.

Rogacz o masie poroża 620 g - pięknie uperlony, waga tuszy 23 kg.

Okazało się, że był to najsilniejszy, kapitalny rogacz strzelony przez Wilhelma II w Prusach Wschodnich. Kamień usytuowany koło miejscowości Zakręty.

Kamień nr 14. Fot. B. Winsmann - Steins

Kamień odnaleziony w styczniu 2007 r., dzięki  myśliwemu kol. Marcinowi Maślance. Pochodzi z 25 maja 1908 r. Obecnie kamień znajduje się w odległości ok. 30 m od pierwotnego postawienia - na miedzy. Jedyny kamień posiadający informacje dotyczącą okoliczności strzału. Rogacz został strzelony z odległości 340 kroków i był czterechsetnym rogaczem strzelonym przez Cesarza na terenie Prakwic.

Kamień nr 15. Fot. A. Czapliński

Kamień znaleziony w maju 2007 r. dzięki uprzejmości Zbigniewa Giszki mieszkańca Starego Miasta. Datowany jest 23 maja 1892 roku. W chwili znalezienia znajdował się w wyrobisku dawnej żwirowni, prawdopodobnie zepchnięty do wyrobiska podczas niwelacji terenu. Znajdujował się pomiędzy miejscowościami Wólka Prakwicka a Zapiecki. Jest jednym z mniejszych kamieni odnalezionych przez autora. Istniało duże prawdopodobieństwa zniszczenia kamienia podczas prac ziemnych, jakie trwają na tym terenie. Jestem zwolennikiem pozostawienia kamiennych obelisków tam, gdzie je pierwotnie umieszczono. W przypadku tego kamienia celowym chyba było przewiezienie go w inne miejsce, w celu uchronienia przed całkowitym zniszczeniem. Obecnie kamień znajduje się na posesji Zbigniewa Giszki w Starym Mieście.

Kamień nr 16. Fot. E. Czaplińska

Kamień datowany na 24 maja 1895 roku odnalazł Andrzej Czapliński, po wskazaniu go przez myśliwego Bogusława Pietrzaka.. Znajduje się on w lesie prakwickim. Napis poprawiono kredą, ponieważ jest mało czytelny.

Kamień nr 17. Fot. E. Czaplińska

Kamień datowany na 26 maja 1906 roku, częściowo w ziemi. Wskazany przez leśniczego Mariana Maślankę. Znajduje się w łowisku Adamowo - Przedszkole.

Kamień nr 18. Fot. A. Petrykowska

Kamień odnaleziony podczas spaceru, przez córkę leśniczego Mariana Maślanki. Datowany na dzień 23 maja 1893 r., z doskonale zachowanym napisem. Jak wiele kamieni jest on w pozycji leżącej, ponieważ miejscowa ludność podkopuje kamienie w poszukiwaniu skarbów.

Kamień nr 19. Fot. A. Petrykowska

W odnajdywanie nowych kamieni zaangażowali się także mieszkańcy gminy. Kamień nr 19 leżał przez lata w lesie. Był odwrócony napisem do dołu i właściwie nikt nie podejrzewał, że może być to jeden z kamieni Wilhelma. Dnia 24 kwietnia 2008 roku zwrócił się do mnie Andrzej Gitszel mieszkaniec miejscowości Kielmy. Okazało się, że pamiętał z dzieciństwa, że ten kamień posiadał jakiś napis. Po odwróceniu głazu ukazał się tekst mówiący że, Wilhelm II strzelił w tym miejscu rogacza 7 czerwca 1889 roku. Przy pomocy Andrzeja Gitszela, Marka Kordana oraz ekipy pracowników leśnych pod kierunkiem Grzegorza Łepka, kamień ustawiono w pozycji pionowej. Należy przypuszczać, że w prakwickim lesie znajduje się jeszcze wiele kamieni przewróconych napisem do dołu.

Kamień nr 20. Fot. A. Czapliński

Odnaleziony przez Grzegorza Łepka w miejscowości Zakręty koło jego zabudowań. Datowany na dzień 23 maja 1892 roku.  Jak wiele kamieni leżał odwrócony napisem do dołu. Grzegorz Łepek postawił go na miejscu i w chwili obecnej kamień prezentuje się w całej okazałości.

 

Kamień nr 21. Fot. A. Czapliński

Kolejny głaz znaleziony przez Grzegorza Łepka. Znajduje się na łowisku Nojmil. Datowany jest na dzień 25 maja 1892 roku. Podczas wykonywania fotografii w pobliżu kamienia natknąłem się na chmarę jeleni: byk, 2 łanie, 3 cielaki.

Kamień nr 22. Fot. A. Czapliński

Bardzo ciekawe znalezisko. W styczniu 2009 r. myśliwy Jacek Paluch wskazał mi miejsce, w którym odnalazł kolejny kamień. Na tę chwilę jest już dwudziestym drugim kamieniem. Do numeru 13,   kamienie ponumerowałem zgodnie z wyrytymi datami - od najstarszego, do najmłodszego. Następne kamienie znajdowano w różnym czasie i począwszy od numeru 14 przyjąłem zasadę dalszej numeracji w kolejności ich odnalezienia. Ten kamień jest drugim, obok Drewnianego Kamienia, obeliskiem postawionym dla Księcia Wilhelma Pruskiego i jest o dzień starszy od Drewnianego Kamienia. Kamień datowany jest na dzień 16 maja 1887 roku.

Kamień nr 23. Fot. Andrzej Czapliński

Kamień wskazany mi w 2013 r. przez myśliwego Grzegorza Łepek. Posiada zupełnie inny napis niż pozostałe. Ustawiony dla Wilhelma II jeszcze jako księcia jest najstarszym kamieniem, poza kamieniem Carla Friedricha von Preussen. Taki napis czyli koronę cesarską, literkę  i datę strzelenia rogacza ryto na drewnianych słupach upamiętniających strzelenie słabszej sztuki. Jak widać nie tylko na słupach. Kamień jest niewielki i znaleziono go w lesie przy szosie Stare Miasto - Stary Dzierzgoń.